Jak powstaje książka?
Budowa, przygotowanie i dystrybucja publikacji
Ta strona opisuje w praktyczny sposób, jak wygląda proces tworzenia książki – od pliku tekstowego, przez projekt okładki, po numer ISBN i dystrybucję. Informacje mają charakter techniczny i bazują na rzeczywistych standardach wydawniczych.
1. Budowa książki – elementy podstawowe
Każda książka składa się z kilku kluczowych części:
Blok książki (środek)
- strony wewnętrzne (treść),
- marginesy wewnętrzne i zewnętrzne,
- paginacja (numery stron),
- spady (jeśli występują grafiki).
Okładka
- okładka przednia,
- grzbiet (szerokość zależna od liczby stron i papieru),
- okładka tylna,
- spady okładki.
2. Marginesy i ustawienia strony (np. Google Docs)
Dla książek w formacie A5 (148 × 210 mm) – najczęściej stosowanym w Polsce:
Zalecane marginesy:
- górny: 20 mm
- dolny: 25 mm
- zewnętrzny: 20 mm
- wewnętrzny (przy grzbiecie): 25–30 mm
W Google Docs:
- Plik → Ustawienia strony
- Format: A5
- Marginesy ustaw ręcznie
- Włącz strony lustrzane (ważne przy druku dwustronnym)
Wewnętrzny margines musi być większy – część strony „wchodzi” w oprawę.
3. Spady – czym są i kiedy są potrzebne
Spad to zapas grafiki wychodzący poza krawędź strony, który zostaje obcięty po druku.
Standardowy spad:
- 3 mm z każdej strony
Spady są potrzebne:
- przy ilustracjach „do krawędzi”,
- przy tle kolorowym,
- zawsze w projekcie okładki.
Nie są potrzebne przy czysto tekstowym wnętrzu książki.
4. Grzbiet – jak obliczyć jego szerokość
Szerokość grzbietu zależy od:
- liczby stron,
- gramatury papieru.
Przykład (papier offset 80 g):
- ok. 0,06 mm × liczba stron
Czyli:
- 200 stron ≈ 12 mm grzbietu
⚠️ Drukarnie często podają własne kalkulatory – zawsze warto je sprawdzić przed drukiem.
5. Projekt okładki – najważniejsze zasady
Okładka musi być przygotowana jako jeden plik obejmujący:
[ TYŁ ] + [ GRZBIET ] + [ PRZÓD ]
Ważne zasady:
- rozdzielczość: 300 DPI
- tryb koloru: CMYK
- spady: 3 mm
- tekst i logo: min. 5 mm od linii cięcia
- zapis: PDF/X-1a lub PDF/X-4 (zależnie od drukarni)
Na grzbiecie:
- tytuł książki,
- autor,
- (opcjonalnie) logo wydawnictwa.
6. Numer ISBN – jak wygląda proces w Polsce
W Polsce numery ISBN nadaje:
Biblioteka Narodowa (ISBN Polska)
Proces:
- Rejestracja wydawcy na stronie BN
- Otrzymanie puli numerów ISBN (bezpłatnie)
- Każda forma książki = osobny ISBN
- papier
- e-book
- audiobook
ISBN przypisuje się:
- do wydawcy,
- do konkretnego tytułu i formatu.
7. Obowiązkowy egzemplarz biblioteczny
W Polsce wydawca ma obowiązek przekazać egzemplarze obowiązkowe m.in. do:
- Biblioteki Narodowej,
- Biblioteki Jagiellońskiej,
- wybranych bibliotek regionalnych.
Liczba egzemplarzy zależy od formy publikacji.
8. Dystrybucja książki – modele
Dystrybucja bezpośrednia
- sprzedaż przez stronę wydawnictwa,
- sprzedaż na wydarzeniach,
- wysyłka bez pośredników.
Dystrybucja pośrednia
- hurtownie książek,
- księgarnie internetowe,
- platformy typu Empik Marketplace.
Dystrybucja cyfrowa
- e-booki (PDF, EPUB),
- własna sprzedaż lub platformy zewnętrzne.
Każdy model wiąże się z innymi marżami, logistyką i obowiązkami księgowymi.
9. Odpowiedzialność wydawnicza
Wydawca odpowiada za:
- poprawność danych wydawniczych,
- ISBN,
- egzemplarze obowiązkowe,
- zgodność z prawem autorskim.
Autor odpowiada za:
- treść merytoryczną,
- prawa do tekstu i ilustracji.
